Nhắc đến làng Vũ Đại (xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam), người ta không chỉ nhớ đến mối tình Chí Phèo - Thị Nở hay bát cháo hành trong văn của Nam Cao. Nơi đây còn sở hữu một "báu vật" ẩm thực nức tiếng gần xa: Cá kho làng Vũ Đại.

Từng là món ăn của người nghèo để dự trữ qua ngày giáp hạt, giờ đây, những niêu cá kho 16 tiếng đỏ lửa đã trở thành đặc sản "tiến Vua", là món quà biếu thượng hạng mỗi dịp Tết đến xuân về. Hãy cùng  Soul Ben Thanh & Bar khám phá “Điều gì đã tạo nên sức hút kỳ lạ của nồi cá kho này?”

1. Sự kỳ công của "Cá kho niêu đất"

Không phải ngẫu nhiên mà một niêu cá kho có giá từ vài trăm nghìn đến cả triệu đồng. Giá trị của nó nằm ở sự tỉ mỉ, cầu kỳ đến mức khắc nghiệt trong quy trình chế biến.

Nguyên liệu tuyển chọn khắt khe

• Cá: Phải là Cá trắm đen nuôi ốc, nặng từ 3-5kg trở lên. Chỉ dùng phần thân và đuôi (bỏ đầu) để đảm bảo nhiều thịt, ít xương dăm.
• Niêu đất: Niêu phải lấy từ Nghệ An (chất đất tốt chịu nhiệt), vung phải lấy từ Thanh Hóa (kiểu vòm giữ nhiệt tốt). Trước khi kho, niêu phải được tôi qua nước sôi để không bị nứt.
• Gia vị: Gồm riềng, gừng, nước cốt chanh (hoặc nước cốt cua đồng lên men), nước mắm ngon, thịt ba chỉ và các gia vị bí truyền.

Quy trình kho "Lửa - Củi - Thời gian"

Đây là công đoạn quyết định thành bại. Cá được xếp lớp lang xen kẽ với riềng và thịt ba chỉ.

• Củi: Phải là củi nhãn khô. Loại củi này cháy đượm, nhiệt ổn định và khói củi nhãn giúp khử mùi tanh, tạo hương thơm đặc trưng cho cá.
• Thời gian: Kho liên tục trong 12 - 16 tiếng đồng hồ. Người thợ phải túc trực bên bếp lửa thâu đêm suốt sáng để châm nước dùng, canh lửa sao cho nồi cá luôn sôi lục bục nhưng không bao giờ bị cháy khét.

Cá kho được kho liên tục trong nhiều giờ (Ảnh: Sưu tầm)

2. Hương vị "Cá cứng - Xương mềm" độc nhất vô nhị

Thành quả sau gần một ngày đỏ lửa là những niêu cá kho có màu nâu cánh gián tuyệt đẹp.

• Kết cấu đối lập: Điều kỳ diệu của cá kho làng Vũ Đại là miếng thịt cá săn chắc, cứng cáp (không hề bị nát hay bở) nhưng phần xương bên trong lại mềm nhừ, có thể ăn được cả xương.
• Hương vị: Khi ăn, bạn sẽ cảm nhận được vị ngọt đậm đà của cá trắm đen, vị béo ngậy của thịt ba chỉ, chút cay nồng ấm áp của riềng gừng và phảng phất mùi khói bếp, mùi đất nung dân dã. Ăn một miếng cá kho với bát cơm trắng nóng hổi vào ngày đông giá rét thì quả thực là "mỹ vị trần gian".

3. Món quà biếu sang trọng dịp Tết

Ngày nay, Cá kho làng Vũ Đại (Cá kho Bá Kiến) đã trở thành thương hiệu quà Tết đẳng cấp. Không chỉ vì hương vị thơm ngon, bảo quản được lâu (từ 7-10 ngày trong ngăn mát tủ lạnh), mà món ăn này còn gợi nhắc về cội nguồn, về mâm cơm đoàn viên ấm cúng của người Việt.

Tặng nhau niêu cá kho là tặng nhau cả một sự trân trọng, một nét văn hóa ẩm thực Bắc Bộ tinh tế và hoài niệm.

Niêu cá kho làng Vũ Đại (Ảnh: Sưu tầm) 

Kết luận

Nếu có dịp ghé qua Hà Nam, hoặc đơn giản là muốn tìm lại hương vị truyền thống trong mâm cỗ hiện đại, hãy nếm thử Cá kho làng Vũ Đại. Trong từng thớ thịt cá đậm đà ấy là mồ hôi, công sức và cả niềm tự hào của những người nghệ nhân giữ lửa làng nghề suốt bao đời nay.

Và để trải nghiệm hương vị tinh tế ấy giữa lòng thành phố, Soul Ben Thanh & Bar là điểm đến lý tưởng dành cho bạn — nơi mang đến không gian ẩm thực sang trọng, ấm cúng và tràn đầy cảm hứng.